MILEWO
Dodane przez parafia dnia Lipiec 22 2008 11:25:53
MILEWO - nazwy w dokumentach Melewo (1225 rok), Mylve (1290), Milewe (1469), gross Milwe (1475), Mylwe (1561), Mielewe major (1649), Mieliwe (1682), Milewe (1776), Milewo (1789).

Na terenach obecnej gminy Nowe nad Wisłą odnaleziono wiele cennych przedmiotów, pochodzących z odległych okresów historycznych. Ślady osadnictwa pierwotnych ludzi znaleźli też badacze w okolicach Milewa. Znaleziska ceramiki ze zniszczonych grobów skrzynkowych, z lat 1959 - 1960 (prace przeprowadzone przez dr Łukę, dyrektora Muzeum Archeologicznego w Gdańsku) wskazują, że pochodzą one z tzw. kultury wschodniopomorskiej (z lat 650 – 400 przed naszą erą), czyli z pierwszej wielkiej kultury słowiańskiej tego terenu.
W XIV wieku ziemiami nowskimi zarządzał kasztelan (zastępował tu księcia). W roku 1290 książe Mszczuj II (w innych źródłach Mestwin) podporządkował Milewo kasztelanowi nowskiemu Adamowi.
Następna wzmianka o tej wsi pochodzi z 1295 roku, kiedy to biskup kujawski nadał Kościołowi w Komorsku dziesięciny z Milewa. W urzędowych dokumentach krzyżackich i książęcych z 1428 roku wymieniany jest jako właścieciel tej wsi Dawid von der Mylwe, zaś w 1428 roku Detryk von der Mylwe. Milewscy zwykle w dokumentach podawali się jako Milwe lub Milbe. Dopiero w aktach sztumskich w 1600 roku wymienia się nazwisko Milewcy. Wśród właścicieli milewskich dóbr wymieniani są również: Mateusz Kwiatkowski (1526), Gurowscy (1703), Aleksander Kurnatowski, Białoblocki (1792), Józef Urbanowski (1816), Jan Wehra (1820), Schliegierowie (1821), Ernest Niedlich (1882).
Za rządów krzyżackich Nowe z okolicą stanowiło domenę krzyżacką, która należała do komturstwa malborskiego. Do kasy krzyżackiej szły daniny także z dóbr szlacheckich i kościelnych z obwodu nowskiego (m.in. z Milewa). Ok. 1500 roku właścicielem był Wawrzyniec Mieliwski – starosta w Pokrzywnie. Pod względem kościelnym w XVI wieku Milewo należało do parafii Nowe.
Kaplicę domową w Mieliwie utrzymywali w połowie XVIII wieku Zakrzewscy (oprócz Mieliwa posiadali też Kozielec i Bochlin). Po nich nabyli te dobra Gurowscy z Poznania. Informacja z 1762 roku wskazuje, że Milewo (Mieliwo) należało do parafii nowskiej – właścicielem był wtedy Melchior Gurowski.
Murowana kaplica (z XVIII wieku) zbudowana była w ogrodzie dworskim. Miała ołtarz i potrzebne paramenty liturgiczne. Indultu na odprawianie Mszy Św. udzielił konsystorz gdański. Nabożeństwa odprawiał bernardyn z Nowego, w dniach ustanowionych w indulcie.
W roku 1867 w Milewie (jako części parafii nowskiej) mieszkało 139 osób. W 1885 roku do majątku w Milewie należały: 24 budynki, 9 domów i 172 mieszkania – należało też 885,30 ha ziemi (335,20 ha ziemi ornej, 47,49 ha łąk, 67,92 ha pastwisk, 411,30 ha lasu, 22,37 ha nieużytków, 1.02 ha wody). Była także gorzelnia.



W 1928 roku w Milewie (łącznie z Przynami) mieszkały 164 osoby.





PGR (w latach 60-tych XX wieku) posiadał 228 ha ziemi ornej, 40 ha łąk, 6 ha pastwisk oraz gorzelnię.
W Milewie znajduje się dwór (zwany też pałacem).



Zbudowany został w pierwszej połowie XIX wieku. Przebudowany został na przełomie XIX i XX wieku, z niemal całkowitym zatarciem cech stylowych. Murowany z cegły, otynkowany. Parterowy, z piętrową facjatą, częściowo podpiwniczony. Wzniesiony na rzucie wydłużonego prostokąta, z dwoma nieznacznymi ryzalitami po bokach dwuosiowej części środkowej. Przy elewacji tylnej nowsza przybudówka. Układ wnętrz dwutraktowy, z wejściami w ryzalitach. Elewacja frontowa ośmioosiowa, z jednoosiową facjatą pośrodku, zwieńczoną trójkątnym przyczółkiem z oknem półkolistym. Resztki podziałów pasami boniowań w narożach i części środkowej. Dach naczółkowy kryty dachówką. Na początku XIX wieku w otoczeniu dworu, na stokach wzniesienia załozony został park krajobrazowy o powierzchni 2,88 ha, którego naturalnym obramowaniem były szpalery wiekowych lip drobnolistnych, tworzących stare, urokliwe aleje wewnątrzparkowe. Przeciętny wiek rosnących tu drzew okresla się na 110 lat. Wśród najstarszego drzewostanu są okazy pomnikowe. Park ten znalazł się w „Spisie parków i ogrodów zabytkowych w Polsce” (nr rejestru 143/A). Obecnie pałac jest własnością Mirosława Gzelli z Osia (wykupił całą posiadłość po byłym PGR) – w większości zamieszkany jest przez kilka rodzin lokatorskich, a w jednym z pomieszczeń działał też klub wiejski (informacje o jego działalności w tekście niżej).

Do majątku w Milewie należały Łabędki (niemiecka nazwa Labantken). Osada ta leżała między Milewem a Zabudownią. Założona została na podmokłych terenach w 1702 roku. W 1848 roku zamieszkiwało w niej 19 mieszkańców. Została zlikwidowana w 1862 roku. Na jej miejscu rośnie las. Ludność okoliczna, w potocznej mowie, mówi „na Łabantkach” (np. zbierał jagody lub grzyby).

Od 15 stycznia 1946 roku dobra w Milewie stały się własnością Skarbu Państwa.

W 1969 roku przy PGR powstał w Milewie punkt lekarski. Jest sklep spożywczy, należący do Gminnej Spółdzielni w Nowem.



Działa tu też gminne wysypisko śmieci (rekultywacja była w 2000 roku).



Sporym osiągnięciem gminy Nowe było zbudowanie w Milewie nowego bloku.



Liczba mieszkańców kształtowała się: 1848 rok (90), 1867 (139), 1904 (381), 1928 (164).

Milewo należało przez wieki do parafii Nowe. W wyniku dekretu ks. biskupa pelplińskiego Jana Bernarda Szlagi, z lutego 2004 roku, miejscowość ta w całości została dołączona do parafii w Kamionce.

Liczba rodzin w miejscowości (po dołączeniu do parafii w Kamionce) – dane uaktualnione podczas corocznej kolędy: 2005 rok (58), 2006 (57), 2007 (54), 2008 (53), 2009 (54)
Liczba osób w miejscowości: 2005 rok (199), 2006 (188), 2007 (185), 2008 (190), 2009 (174)

KLUB PRASY i KSIĄŻKI „RUCH” w Milewie

Uroczyste otwarcie Klubu miało miejsce 14 września 1968 roku. W Państwowym Przedsiębiorstwie Rolnym w Milewie odbywały się wtedy także tradycyjne dożynki.. Pomieszczenie, w którym zorganizowano klub, zostało wyremontowane w czynie społecznym przez pracowników PGR dla uczczenia V zjazdu Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W części artystycznej wystąpiła młodzież z Rychławy. Przygrywała orkiestra pod kierownictwem p. Pawlikowskiego. Wręczono wieniec dożynkowy i odśpiewano „Plon niesiemy plon”.







Z prowadzonej systematycznie kroniki klubu wynika, że najczęstszym motywem spotkań było wspólne oglądanie w telewizji filmów i przedstawień teatralnych, czytanie i komentowanie prasy, korzystanie z różnych gier planszowych, włączanie się w różnorakie konkursy. Organizowane były wyjazdy do teatrów, m.in. do Nowego, a także wieczory poetyckie na miejscu. Wybrano Społeczną Radę Klubu – przewodniczącą została nauczycielka z Rychławy Gertruda Kufel (później Woźnicka), a członkami byli także M. Cieślak, A. Gajewska, B. Gajewski, Cz. Stachurski, H. Mierzejewski. Z okazji święta Ludowego Wojska Polskiego zapraszano na spotkania żołnierzy z Grupy k. Grudziadza. Jak to bywało w minionych czasach, tak też i w klubie włączano się w działania ustrojowe, m.in. wykonując hasła: „Wydajną pracą witamy V Zjazd PZPR” i „Każdego dnia służymy Ojczyźnie Ludowej”, organizując wystawę prasy i książki radzieckiej, przeprowadzano Dni Kultury Radzieckiej, akademie z okazji rocznic Rewolucji Październikowej, spotkania z Dziadkiem Mrozem, robiono czyny społeczne z okazji działań partyjnych. W czasie ferii i wakacji odbywały się zajęcia świetlicowe dla dzieci. Odbywały się też choinki noworoczne dla młodzieży szkolnej, obchodzono Dni Dziecka. Starsi spotykali się na potańcówkach . W 1969 roku powstawał zespół dziecięcy, który przy płytach uczył się kroków tanecznych.




Odbywały się wycieczki, m.in. do Trójmiasta, Golubia Dobrzynia, Malborka, Bydgoszczy.
Z okazji 22 lipca 1969 roku zorganizowano uroczystą imprezę. Wystąpiły miejscowe zespoły: taneczny, recytatorski, wokalny. Potem był wieczorek taneczny na polance i w klubie.





Dnia 20 października 1969 roku założone zostało w Milewie koło Związku Młodzieży Wiejskiej. Klub z Milewa współpracował i uczestniczył też w imprezach Ośrodków Kultury z Rychławy, Nowego, Warlubia, Lipinek. Ciekawą rozrywką były organizowane zimą kuligi, jak ten z 1970 roku.




Różne uroczystości uświetniał swoim występem zespół wokalny.




Młodzież chętnie przychodziła do klubu na różnorakie spotkania, często wspólnie słuchano muzyki.




Zajęciom kulturalnym przewodniczyła Gertruda Kufel (Woźnicka).




W 1971 roku powstał zespół hafciarek, który kultywował bogate tradycje hafciarstwa kaszubskiego. Powstało też Koło Przyjaciół Biblioteki – przewodniczącą została Danuta Bojarska. Istniał też wtedy w Milewie Uniwersytet Kultury (przyjeżdżali do mieszkańców specjaliści z różnych dziedzin z prelekcjami). Ciekawą imprezą integrującą środowisko i rodziny była „2 godziny dla rodziny”!



Imprez okolicznościowych było bardzo dużo. Na zdjęciu mali artyści występujący podczas „Dnia Kobiet” w 1973 roku.



Kronika kończy swój opis na dacie 6 lipca 1973 roku.

Później w miejscu klubu odbywały się dalej działania kulturalne. Po zaprzestaniu tego rodzaju działalności zaistniał w Milewie bar. Po wykupieniu obiektów po byłym PGR, przez prywatnego właściciela Mirosława Gzellę z Osia, pomieszczenia te na kilka lat były zamknięte. Z inicjatywy ks. proboszcza Andrzeja Talińskiego z Kamionki (za zgodą właściciela obiektu), dnia 28 lutego 2005 roku, świetlica dla dzieci została znowu otwarta. Wstawiono do niej stoły do tenisa stołowego (pozyskane z Ministerstwa Edukacji Narodowej dla Parafialnego Uczniowskiego Klubu Sportowego „BONUM” z Kamionki). Młodzi ludzie mają więc szansę sportowo spędzać szczególnie jesienno – zimowe wieczory.